NIXOS: TEKRARLANABİLİR EGEMEN ALTYAPI İÇİN DEKLARATİF LINUX EĞİTİMİ

Sistemi bir koda, dağıtımı bir derlemeye çevirin

Nix dili, türetmeler, NixOS modülleri, flakes ve home-manager ile tekrarlanabilir, geri alınabilir egemen altyapı kurun.

Nix dili, türetmeler, NixOS modül sistemi, flakes, home-manager ve çok makineli dağıtımla tam tekrarlanabilir ve geri alınabilir egemen altyapı kurmayı öğreten ileri seviye eğitim.

4 gün İleri Seviye Online / Yüz Yüze / Hibrit Sertifikalı

Eğitim Hakkında

Nix ekosistemiyle tam deklaratif ve tekrarlanabilir sistem yönetimi

Bu eğitim, NixOS ve Nix ekosistemini kullanarak tüm sistemi deklaratif ve tekrarlanabilir biçimde yönetmeyi öğretir. Saf fonksiyonel Nix dilinin sözdizimi, türetmeler (derivations) ve /nix/store içerik adresli depolama mantığını ele alırsınız. configuration.nix ile sistem yapılandırması, NixOS modül sistemi (options/config), overlay ve paket özelleştirme, home-manager ile kullanıcı ortamı yönetimi uygulanır. Flakes ile sabitlenmiş (pinned) girdiler, nixos-rebuild ile kuşak (generation) yönetimi ve anlık geri alma (rollback), gcroots ve çöp toplama (garbage collection), çok makineli dağıtım konularını işlersiniz. Ayrıca egemen (sovereign) altyapı için gizli bilgi yönetimi (sops-nix/agenix), CI ile değerlendirme ve ikili önbellek (binary cache) stratejileri tartışılır.

Süre ve Format

4 Gün. Her gün dört modül; Nix dili ve NixOS yapılandırması gerçek bir sistemde yazılır ve nixos-rebuild ile uygulanır.

Seviye

İleri Seviye — Nix dili, türetmeler, NixOS modülleri, flakes ve tekrarlanabilir deklaratif altyapı dağıtımını kapsar.

Öğrenme Metodu

Her kavram, gerçek bir NixOS yapılandırması üzerinde yazılan Nix ifadeleriyle uygulanır ve nixos-rebuild ile canlı olarak test edilir.

Neden Bu Eğitim?

🔁Tekrarlanabilirlik

Aynı yapılandırmadan her seferinde bit düzeyinde aynı sistemi üreterek sürüklenmeyi ortadan kaldırırsınız.

↩️Anlık Geri Alma

Kuşak yönetimiyle hatalı bir güncellemeden tek komutla önceki çalışan duruma dönersiniz.

🗂️Kod Olarak Sistem

Tüm sistemi sürüm kontrollü Nix dosyalarında tanımlayarak altyapınızı denetlenebilir kılarsınız.

Anahtar Konular

nixos eğitiminix dilideklaratif linuxnix flakeshome-managernixos modültekrarlanabilir altyapınixos-rebuildsops-nix agenixnix store
“Tekrarlanabilir bir sistem, sürprizleri değil yalnızca tasarımı çalıştırır.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1
Linux Yönetimi

Orta-ileri Linux sistem yönetimi (servis, ağ, kullanıcı) deneyimi gereklidir.

2
Fonksiyonel Düşünce

Değişmezlik (immutability) ve fonksiyonel programlama kavramlarına açıklık faydalıdır.

3
Sürüm Kontrolü

git ile çalışabilmek, flakes için önemlidir.

4
Lab Ortamı

NixOS kurulu veya Nix paket yöneticisi yüklü bir Linux sistemi gereklidir.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı Nix dilinin sözdizimini, türetmeleri ve /nix/store mantığını kavrar.
Modül 1
Nix Sözdizimi
  • Temel türler: dize, sayı, yol, boolean, null
  • Öznitelik kümesi (attribute set) ve iç içe erişim
  • let ... in ve with ile kapsam yönetimi
  • Listeler ve öznitelik kümesi işlemleri (//)
  • String interpolation (${...}) ve çok satırlı dizeler
  • rec kümesi ve özyinelemeli öznitelik referansı
Modül 2
Fonksiyonlar ve Çağrı
  • Tek argümanlı fonksiyon ve köri (currying)
  • Öznitelik kümesi desenli parametre { a, b ? default }
  • ... ile ek argüman kabulü ve @ bağlama
  • import ile başka .nix dosyasını değerlendirme
  • builtins fonksiyonları (map, filter, foldl')
  • callPackage deseni ve bağımlılık enjeksiyonu
Modül 3
Türetmeler (Derivations)
  • derivation ve stdenv.mkDerivation yapısı
  • src, buildInputs, buildPhase, installPhase aşamaları
  • Sabit çıktı (fixed-output) türetme ve hash
  • Türetmenin .drv dosyası ve değerlendirme/gerçekleştirme ayrımı
  • nix-build ve nix build ile türetme gerçekleştirme
  • Yerel bir paket yazma örneği
Modül 4
Nix Store
  • /nix/store içerik adresli yol yapısı ve hash
  • Değişmez store ve salt okunur garanti
  • Bağımlılık kapanışı (closure) kavramı
  • nix-store --query ile bağımlılık inceleme
  • gcroots ve referanslanan yolların korunması
  • nix-collect-garbage ile çöp toplama
Günün hedefiKatılımcı NixOS sistemini deklaratif olarak yapılandırır ve modül sistemini kullanır.
Modül 1
configuration.nix
  • Sistem yapılandırmasının tek dosyada tanımı
  • boot.loader, networking, time.timeZone temel ayarları
  • users.users ile deklaratif kullanıcı tanımı
  • environment.systemPackages ile paket kurulumu
  • hardware-configuration.nix ve dosya sistemi tanımı
  • nixos-rebuild switch ile uygulama
Modül 2
Modül Sistemi
  • options ve config bölümlerinin yapısı
  • mkOption, types (bool, str, listOf) ile seçenek tanımı
  • imports ile modülleri birleştirme
  • mkDefault, mkForce ile öncelik yönetimi
  • mkIf ile koşullu yapılandırma
  • Yeniden kullanılabilir özel modül yazma
Modül 3
Servisler ve Deklaratif Yönetim
  • services.* ile deklaratif servis etkinleştirme (nginx, postgresql)
  • systemd.services ile özel ünite tanımı
  • Güvenlik duvarı: networking.firewall deklaratif kuralları
  • Kullanıcı ve grup yönetimi değişmezliği
  • Dosya oluşturma: environment.etc ve tmpfiles
  • Servis bağımlılıkları ve yeniden başlatma davranışı
Modül 4
Kuşak ve Geri Alma
  • Her rebuild'de yeni kuşak (generation) oluşumu
  • nixos-rebuild test, boot, switch farkları
  • Önyükleme menüsünden eski kuşağa dönme
  • nixos-rebuild --rollback ile anlık geri alma
  • Kuşak listeleme ve temizleme
  • Atomik yükseltme ve kesintisiz güncelleme
Günün hedefiKatılımcı flakes ile girdileri sabitler, overlay'lerle paketleri özelleştirir ve home-manager kullanır.
Modül 1
Flakes
  • flake.nix yapısı: inputs, outputs, nixosConfigurations
  • flake.lock ile girdi sabitleme (pinning) ve tekrarlanabilirlik
  • nix flake update ve girdi güncelleme
  • nixpkgs sürümünü sabitleme ve kanal farkı
  • nixos-rebuild switch --flake kullanımı
  • Flake şemaları ve çıktı türleri (packages, devShells)
Modül 2
Overlay ve Paket Özelleştirme
  • Overlay ile nixpkgs paketlerini değiştirme (self: super:)
  • override ile türetme argümanlarını değiştirme
  • overrideAttrs ile yama ve derleme aşaması değiştirme
  • Kendi paketinizi nixpkgs'e eklemeden kullanma
  • Belirli bir sürümü sabitleme (pin)
  • Birden çok overlay'i birleştirme
Modül 3
Home-Manager
  • Kullanıcı ortamını deklaratif yönetme mantığı
  • home.packages ile kullanıcı paketleri
  • programs.* ile uygulama yapılandırması (git, zsh, tmux)
  • Dotfile yönetimi ve xdg.configFile
  • NixOS modülü olarak veya bağımsız kullanım
  • home-manager switch ve kuşak yönetimi
Modül 4
Çok Sistemli Yapılandırma
  • Tek flake'te birden çok host tanımı
  • Ortak modüllerin paylaşılması ve DRY ilkesi
  • specialArgs ile modüllere parametre geçişi
  • Mimariye göre (x86_64, aarch64) çıktılar
  • Donanıma özel modülleri ayırma
  • Yapılandırmayı git deposunda organize etme
Günün hedefiKatılımcı uzak makinelere dağıtım yapar, gizli bilgileri yönetir ve egemen altyapı kurar.
Modül 1
Uzak Dağıtım
  • nixos-rebuild --target-host ile uzak dağıtım
  • deploy-rs ile çok makineli dağıtım ve sağlık kontrolü
  • colmena ile filo (fleet) yönetimi
  • SSH ve ikili önbellek üzerinden store aktarımı
  • Dağıtım öncesi değerlendirme ve kuru çalıştırma
  • Başarısız dağıtımda otomatik geri alma
Modül 2
Gizli Bilgi Yönetimi
  • Nix store'un salt okunur olmasının secret'a etkisi
  • sops-nix ile şifreli gizli bilgi yönetimi
  • agenix ile age tabanlı secret şifreleme
  • Çalışma zamanında secret deşifre ve yerleştirme
  • Anahtar rotasyonu ve erişim yönetimi
  • Gizli bilgileri git'te güvenli tutma
Modül 3
İkili Önbellek (Binary Cache)
  • cache.nixos.org ve substituter mantığı
  • Kendi ikili önbelleğinizi kurma (nix-serve, attic)
  • İmzalama anahtarı ve güvenilir açık anahtarlar
  • post-build-hook ile türetmeleri önbelleğe itme
  • CI'de önbellek kullanımıyla hızlı değerlendirme
  • Çevrimdışı/bağımsız önbellek senaryoları
Modül 4
Egemen Altyapı
  • Dış bağımlılıkları en aza indiren tam tekrarlanabilir kurulum
  • Kendi nixpkgs çatalı (fork) ve pin stratejisi
  • CI ile flake değerlendirme ve yapılandırma testi
  • nixos-generators ile görüntü (ISO/VM/bulut) üretimi
  • Felaket kurtarma: yapılandırmadan sistemi yeniden inşa
  • Denetlenebilirlik ve tedarik zinciri güvenliği

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅
Nix Dili

Türetmeler ve fonksiyonlarla kendi paketlerinizi ve ifadelerinizi yazarsınız.

✅
Deklaratif Sistem

configuration.nix ile tüm sistemi tek kaynaktan tanımlayıp yönetirsiniz.

✅
Modül Yazımı

NixOS modül sistemiyle yeniden kullanılabilir, parametrik yapılandırmalar üretirsiniz.

✅
Flakes

Girdileri sabitleyerek bit düzeyinde tekrarlanabilir sistemler kurarsınız.

✅
Kullanıcı Ortamı

home-manager ile kullanıcı ortamını ve dotfile'ları deklaratif yönetirsiniz.

✅
Uzak Dağıtım

deploy-rs ve colmena ile çok makineli altyapıyı güvenle dağıtırsınız.

✅
Gizli Bilgiler

sops-nix ve agenix ile secret'ları güvenli ve sürüm kontrollü yönetirsiniz.

✅
Egemen Altyapı

İkili önbellek ve pin stratejisiyle dışa bağımlılığı en aza indiren altyapı kurarsınız.

Kimler İçin Uygundur?

  • Altyapısını tam tekrarlanabilir ve sürüm kontrollü hale getirmek isteyen Linux sistem yöneticileri
  • DevOps
  • platform mühendisleri için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?
Altyapısını tam tekrarlanabilir ve sürüm kontrollü hale getirmek isteyen Linux sistem yöneticileri, DevOps ve platform mühendisleri için uygundur.
Fonksiyonel programlama bilmem gerekir mi?
Gerekmez; Nix dilinin fonksiyonel kavramları eğitim içinde sıfırdan, sistem yönetimi bağlamında anlatılır. Açık fikirli yaklaşım yeterlidir.
Flakes konusu kapsamda mı?
Evet, flake.nix yapısı, flake.lock ile girdi sabitleme ve flake tabanlı rebuild üçüncü günde kapsamlı şekilde uygulanır.
Gizli bilgi (secret) yönetimi öğretiliyor mu?
Evet, store'un salt okunur yapısı nedeniyle sops-nix ve agenix ile şifreli secret yönetimi son günde ele alınır.
Eğitim sonunda sertifika verilir mi?
Evet, başarıyla tamamlayan katılımcılara Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası verilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika d Digital Vizyon AKADEMİ KATILIM SERTİFİKASI Bu sertifika [Katılımcı Adı Soyadı] adlı katılımcının aşağıdaki eğitim programını başarıyla tamamladığını belgeler. NixOS: Tekrarlanabilir Egemen Altyapı İçin Deklaratif Linux Sertifika Kodu DV-2026XX00 Tarih 27.10.2026 Yetkili İmza DV AKADEMİ

Eğitim Bilgileri

Süre4 gün
Seviyeİleri Seviye
FormatOnline / Yüz Yüze / Hibrit
Sertifika✓ Var
Hemen Bilgi Al
İlgili Eğitimler

Bu Eğitimle Birlikte Tercih Edilenler

Linux ve UnixMastering Bash Scripts Eğitimi
Sistem ve Sunucu Yönetimi Eğitimleri

Mastering Bash Scripts Eğitimi

4 günUzmanOnline / Yüz Yüze / Hibrit

İleri Bash: parametre genişletme, diziler, trap, coproc, performans, güvenlik ve bats testleriyle üretim kalitesinde CLI araçları yazmayı öğrenin.

Detayları Gör →
Linux ve UnixNew Features in Red Hat Enterprise Linux (RH304) Eğitimi
Sistem ve Sunucu Yönetimi Eğitimleri

New Features in Red Hat Enterprise Linux (RH304) Eğitimi

3 günOrtaOnline / Yüz Yüze / Hibrit

RHEL'in yeni özellikleri: DNF modüler akışlar, Podman konteynerler, Stratis/VDO depolama, nftables, System Roles ve Image Builder'ı uygulamalı öğrenin.

Detayları Gör →
Linux ve UnixNew Features in Red Hat Enterprise Linux (RH304LS) Eğitimi
Sistem ve Sunucu Yönetimi Eğitimleri

New Features in Red Hat Enterprise Linux (RH304LS) Eğitimi

3 günOrtaOnline / Yüz Yüze / Hibrit

Canlı oturumda RHEL yenilikleri: systemd, GRUB2, system-wide crypto policies, SELinux, tuned, Stratis ve Web Console'u eğitmenle eş zamanlı uygulayın.

Detayları Gör →
Linux ve UnixNew Features in Red Hat Enterprise Linux RHEL10 (RH304) Eğitimi
Sistem ve Sunucu Yönetimi Eğitimleri

New Features in Red Hat Enterprise Linux RHEL10 (RH304) Eğitimi

3 günOrtaOnline / Yüz Yüze / Hibrit

RHEL 10 yenilikleri: image mode (bootc), DNF5, post-kuantum kriptografi, Wayland, güncel SELinux ve nftables özelliklerini uygulamalı öğrenin.

Detayları Gör →
Linux ve UnixOperations Manager 9.x on UNIX / Linux Administration Essentials Eğitimi
Sistem ve Sunucu Yönetimi Eğitimleri

Operations Manager 9.x on UNIX / Linux Administration Essentials Eğitimi

3 günOrtaOnline / Yüz Yüze / Hibrit

Operations Manager 9.x (UNIX/Linux): mimari, Operations Agent dağıtımı, sertifika, politikalar, mesaj tarayıcı ve Service Navigator yönetimini öğrenin.

Detayları Gör →
+90 (501) 369 40 14 WhatsApp [email protected] LinkedIn