Linux Kullanıcı ve Grup Yönetimi Eğitimi

Eğitim Hakkında

Linux kimlik, yetkilendirme ve dosya erişim denetiminin temelleri

Bu eğitim, Red Hat Enterprise Linux ortamında yerel kullanıcı ve grup yönetimini uygulamalı olarak öğretir. /etc/passwd, /etc/shadow ve /etc/group dosyalarının yapısını çözümler; useradd, usermod, userdel ve chage komutlarıyla hesap yaşam döngüsünü yönetirsiniz. Parola yaşlandırma, faillock ile hesap kilitleme, pwquality politikaları, chmod/chown ile dosya sahipliği, setuid/setgid/sticky bit özel izinleri, /etc/sudoers üzerinden yetki yükseltme ve setfacl/getfacl ile POSIX ACL konularını somut örneklerle ele alır.

Süre ve Format

2 Gün. Her gün dört modül; her modül komut gösterimi ve terminal üzerinde birebir uygulama ile ilerler.

Seviye

Temel Seviye — RHEL üzerinde yerel kullanıcı ve grup hesaplarının oluşturulması, parola politikaları, dosya sahipliği, sudo yetkilendirmesi ve POSIX ACL erişim denetimi.

Öğrenme Metodu

Her kavram canlı bir RHEL terminalinde useradd, chage, visudo ve setfacl komutları çalıştırılarak, oluşturulan hesaplarla doğrulama yapılarak öğretilir.

Neden Bu Eğitim?

👤Hesap Yönetimi

Kullanıcı yaşam döngüsünü useradd, usermod ve userdel ile baştan sona kontrol edersiniz.

🔐Erişim Denetimi

sudo ve ACL ile en az yetki ilkesine uygun erişim tasarlarsınız.

🛡️Parola Güvenliği

chage ve pwquality ile parola yaşlandırma ve karmaşıklık politikaları uygularsınız.

Anahtar Konular

linux kullanıcı yönetimiuseradd eğitimisudo yapılandırmaposix acl setfacletc shadowchage parola yaşlandırmalinux grup yönetimidosya izinleri chmodrhel kullanıcı yönetimilinux yetkilendirme

“İyi bir sistem yönetimi, doğru kişiye tam olarak ihtiyacı kadar yetki vermekle başlar.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

Temel Komut Satırı

cd, ls, cat gibi temel bash komutlarını kullanabilmek faydalıdır.

2

RHEL Erişimi

RHEL 9, Rocky veya AlmaLinux kurulu bir sanal makineye kök (root) erişim gereklidir.

3

Metin Düzenleyici

vim veya nano ile /etc altındaki dosyaları düzenleyebilmek beklenir.

4

Dosya Sistemi Mantığı

Dizin yapısı ve mutlak/göreli yol kavramına aşinalık işinizi kolaylaştırır.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı, /etc/passwd ve /etc/shadow yapısını çözümleyerek useradd, usermod, chage komutlarıyla güvenli kullanıcı hesapları oluşturur ve yönetir.

Modül 1

Kullanıcı Hesaplarının Yapısı

/etc/passwd alanları: kullanıcı adı, UID, GID, GECOS, ev dizini, shell
/etc/shadow içinde şifrelenmiş parola ve yaşlandırma alanları
Sistem (UID<1000) ve normal kullanıcılar arasındaki ayrım
/etc/login.defs ile varsayılan UID/GID aralıklarının tanımı
getent passwd ve id komutuyla hesap bilgisi sorgulama
Kullanıcıya ait birincil ve ikincil grup üyeliklerinin görüntülenmesi

Modül 2

Kullanıcı Oluşturma ve Düzenleme

useradd ile -m, -s, -u, -g, -G seçeneklerinin kullanımı
/etc/skel şablonundan ev dizininin oluşturulması
usermod ile shell, ev dizini ve grup değişikliği
userdel -r ile hesabın ve ev dizininin silinmesi
passwd komutuyla parola atama ve değiştirme
Hesap kilitleme ve açma: usermod -L ve usermod -U

Modül 3

Parola Politikaları ve Yaşlandırma

/etc/shadow yaşlandırma alanlarının yorumlanması
chage -M, -m, -W ile parola ömrü ve uyarı süresi
chage -l ile hesap yaşlandırma durumunu listeleme
pwquality.conf ile minimum uzunluk ve karmaşıklık kuralları
faillock ile başarısız giriş sonrası hesap kilitleme
Parola geçmişi ve pam_pwhistory ile tekrar kullanımın engellenmesi

Modül 4

Kullanıcı Ortamı ve Shell

~/.bashrc ve ~/.bash_profile dosyalarının rolü
/etc/profile ve /etc/bashrc ile sistem geneli ayarlar
umask değerinin kullanıcı ortamında tanımlanması
Varsayılan shell seçimi ve /etc/shells dosyası
su ve su - arasındaki ortam farkı
Ortam değişkenleri: PATH, HOME, PS1 özelleştirmesi

Günün hedefiKatılımcı, grupları ve dosya izinlerini yönetir, /etc/sudoers ile yetki yükseltmeyi ve setfacl ile ayrıntılı erişim denetimini yapılandırır.

Modül 1

Grup Yönetimi

groupadd, groupmod, groupdel ile grup yaşam döngüsü
/etc/group ve /etc/gshadow dosyalarının yapısı
Birincil grup ile ikincil (tamamlayıcı) grup farkı
gpasswd ile grup yöneticisi ve üye atama
newgrp ile oturum içinde etkin grubu değiştirme
id -Gn ve groups komutlarıyla üyelik denetimi

Modül 2

Dosya Sahipliği ve İzinler

chown ve chgrp ile sahip ve grup değişikliği
chmod sembolik (u+rwx) ve oktal (0755) gösterimi
setuid biti ile ayrıcalıklı yürütme (örn. passwd)
setgid biti ile grup paylaşımlı dizin oluşturma
sticky bit ile /tmp türü ortak dizin koruması
umask ile yeni dosya ve dizinlerin varsayılan izinleri

Modül 3

sudo ve Yetki Yükseltme

/etc/sudoers dosyasının yapısı ve visudo kullanımı
%wheel grubu ile yönetici yetkisi devri
/etc/sudoers.d altında modüler kural dosyaları
Komut takma adları (Cmnd_Alias) ile kısıtlı yetki
NOPASSWD seçeneği ve güvenlik etkileri
sudo -l ile yetki listeleme ve journald ile denetim kaydı

Modül 4

POSIX ACL ve İleri Erişim

getfacl ile mevcut ACL girişlerinin okunması
setfacl -m ile kullanıcı ve grup bazlı izin tanımı
setfacl -d ile dizin varsayılan (default) ACL ayarı
ACL maskesi (mask) ve etkin izinlerin hesabı
setfacl -x ve -b ile ACL girişlerini kaldırma
ACL'lerin tar/rsync ile yedeklenmesi ve geri yüklenmesi

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Hesap Oluşturma

useradd ve usermod ile güvenli kullanıcı hesapları oluşturup yönetebilirsiniz.

✅

Parola Politikası

chage ve pwquality ile parola yaşlandırma ve karmaşıklık kuralları uygulayabilirsiniz.

✅

Hesap Kilitleme

faillock ve usermod -L ile tehlikedeki hesapları kilitleyebilirsiniz.

✅

Grup Yönetimi

Birincil ve ikincil grupları gpasswd ile düzenleyip üyelik atayabilirsiniz.

✅

İzin Denetimi

chmod, setuid, setgid ve sticky bit ile dosya erişimini denetleyebilirsiniz.

✅

sudo Tasarımı

visudo ile en az yetki ilkesine uygun sudo kuralları yazabilirsiniz.

✅

ACL Uygulama

setfacl ve default ACL ile ayrıntılı erişim denetimi kurabilirsiniz.

✅

Sorun Giderme

getent ve id ile hesap ve yetki sorunlarını hızla teşhis edebilirsiniz.

Kimler İçin Uygundur?

RHEL/CentOS/Rocky Linux sunucularını yönetmeye başlayan sistem yöneticileri
DevOps adayları
kullanıcı erişimini düzenlemesi gereken BT destek personeli için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

RHEL, Rocky veya AlmaLinux sunucularını yönetmeye başlayan sistem yöneticileri ve BT destek personeli için uygundur.

Hangi dağıtım kullanılıyor?

Komutlar RHEL 9 temel alınarak gösterilir; Rocky Linux ve AlmaLinux üzerinde birebir aynı şekilde geçerlidir.

Ön koşul olarak ne bilmeliyim?

cd, ls, cat gibi temel komut satırı becerileri ve vim/nano ile dosya düzenleme yeterlidir.

ACL ile klasik izinler arasındaki fark nedir?

Klasik rwx izinleri tek sahip ve tek gruba bağlıyken, POSIX ACL birden fazla kullanıcı ve gruba ayrı izinler tanımlamanıza olanak tanır.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Eğitimi tamamlayanlara Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası verilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika

RED HAT SYSTEM ADMINISTRATOR: USER AND GROUP MANAGEMENT EĞİTİMİ