Ethereum: Lifecycle of a Smart Contract Eğitimi

Eğitim Hakkında

Bir Ethereum akıllı sözleşmesinin doğumdan sonlanmaya tüm yaşam döngüsünü öğrenmenin yolu

Bu eğitim, bir Ethereum akıllı sözleşmesinin tüm yaşam döngüsünü uçtan uca ele alır. Katılımcılar EVM, gaz ve işlem kavramlarını kavrar, Solidity ile sözleşme yazar. Kaynağın bytecode ve ABI'ye derlenmesini, ağa dağıtımını ve adres edinmesini inceler. İşlem ve çağrı (call) ayrımını, state değişikliği, olay yayımı ve gaz maliyetini uygular. Hardhat ile derleme, test ve dağıtım işlenir. Program, upgrade desenleri ve selfdestruct ile sonlandırmayla tamamlanır.

Süre ve Format

3 Gün. Her gün dört modül; kavramlar anlatımla, yaşam döngüsü adımları tek bir örnek sözleşme projesiyle Hardhat'ta uygulamalı işlenir.

Seviye

Orta Seviye — Ethereum akıllı sözleşmesinin yazımdan derleme, dağıtım, çağrı ve sonlandırmaya yaşam döngüsüne odaklanır

Öğrenme Metodu

EVM ve sözleşme kavramları anlatılır, ardından yaşam döngüsünün her aşaması örnek bir sözleşme üzerinde Hardhat ile adım adım uygulanır.

Neden Bu Eğitim?

🔁Tam yaşam döngüsü

Bir sözleşmenin yazımdan derleme, dağıtım, çağrı ve sonlandırmaya kadar tüm aşamalarını uçtan uca görerek bütünsel kavrarsınız.

⛽Gaz ve EVM

EVM'in nasıl çalıştığını, işlem ile çağrı farkını ve gaz maliyetini anlayarak verimli ve güvenli sözleşmeler yazmayı öğrenirsiniz.

🛠️Hardhat ile pratik

Hardhat ile derleme, test, yerel ağ ve testnet dağıtımını uygulayarak profesyonel bir geliştirme akışı edinirsiniz.

Anahtar Konular

ethereum eğitimiakıllı sözleşme eğitimisolidity eğitimismart contract kursuethereum smart contracthardhat eğitimiblok zinciri eğitimiweb3 eğitimisolidity dağıtımakıllı sözleşme yaşam döngüsü

“Bir akıllı sözleşme doğar, çalışır ve sonlanır; yaşam döngüsünü bilen, kodu zincire yazmadan önce sonuçlarını görür.”

Ön Koşullar

Eğitimden en iyi verimi almak için faydalı bilgi ve ortam gereksinimleri

1

Programlama temeli

Herhangi bir dilde değişken, fonksiyon ve koşul gibi temel programlama kavramları Solidity'yi öğrenmek için gerekir.

2

JavaScript bilgisi

Hardhat betikleri ve testleri için temel JavaScript ve async kavramlarına aşinalık faydalı olur.

3

Blok zinciri fikri

Blok, işlem ve cüzdan gibi temel blok zinciri kavramlarına genel aşinalık bağlamı güçlendirir.

4

Çalışma ortamı

Node.js, npm ve bir kod düzenleyici kurulabilen, MetaMask ve internet erişimi olan bir ortam gerekir.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı EVM, gaz ve işlem kavramlarını kavrar, Solidity ile durum değişkenleri ve fonksiyonlar içeren bir sözleşme yazar.

Modül 1

Ethereum ve EVM Temelleri

Ethereum hesap türleri: EOA ve kontrat hesabı
Ethereum Virtual Machine (EVM) rolü
İşlem (transaction) ve blok yapısı
Gaz, gas limit ve gaz fiyatı kavramı
Nonce ile işlemlerin sıralanması
Ağ seçenekleri: mainnet ve testnet

Modül 2

Solidity Söz Dizimi

pragma ve SPDX lisans bildirimi
contract bloğu ve genel sözleşme yapısı
Durum değişkenleri ve görünürlük belirteçleri
Değer tipleri: uint, address, bool, bytes
mapping ve struct ile veri modelleme
constructor ile başlangıç durumu

Modül 3

Fonksiyonlar ve Değiştiriciler

public, external, internal ve private görünürlük
view ve pure fonksiyonların anlamı
payable ile ether kabul eden fonksiyon
modifier ile tekrar eden kontrol mantığı
require ile ön koşul doğrulama
msg.sender ve msg.value global değişkenleri

Modül 4

Olaylar ve Hata Yönetimi

event tanımı ve emit ile yayımlama
indexed parametre ile olay filtreleme
require, revert ve custom error kullanımı
assert ile değişmez (invariant) kontrolü
Hata durumunda state geri alma (revert)
Gaz iadesi ve hata maliyeti ilişkisi

Günün hedefiKatılımcı sözleşmeyi bytecode ve ABI'ye derler, Hardhat ile dağıtır, işlem ve çağrı ayrımını uygulayarak sözleşmeyle etkileşir.

Modül 1

Derleme ve Çıktılar

solc ile Solidity derleme süreci
Bytecode ve creation code kavramı
ABI'nin fonksiyon ve olay tanımı rolü
Derleyici sürümü ve optimizer ayarı
artifacts klasörü ve çıktı dosyaları
Hata ve uyarıların yorumlanması

Modül 2

Hardhat ile Geliştirme

Hardhat projesi kurulumu ve yapısı
hardhat.config.js ağ ve derleyici ayarı
Hardhat Network ile yerel blok zinciri
ethers.js ile sözleşme etkileşimi
console.log ile sözleşme içinde hata ayıklama
Görevler (tasks) ve betik yapısı

Modül 3

Dağıtım ve Adres

Deploy betiği ile sözleşmeyi yayma
Dağıtım işleminin bir adres üretmesi
Constructor parametrelerinin verilmesi
Dağıtım gaz maliyeti ve işlem makbuzu
Dağıtılan adresin saklanması ve kullanımı
CREATE ve CREATE2 ile adres üretimi

Modül 4

İşlem ve Çağrı Ayrımı

State değiştiren işlem ile salt okuma çağrısı
call ile zincirden ücretsiz veri okuma
İşlem imzalama ve madenciye iletilmesi
İşlem makbuzu ve onay (confirmation) bekleme
Olay günlüklerinin makbuzdan okunması
Gaz tahmini (estimateGas) kullanımı

Günün hedefiKatılımcı sözleşmeyi test eder, testnet'e yayınlar ve doğrular, upgrade desenlerini ve selfdestruct ile sonlandırmayı kavrar.

Modül 1

Birim Testi ve Kapsam

Mocha ve Chai ile birim testi yazımı
ethers.js ile sözleşme örneği oluşturma
Beklenen durum ve dönüş değeri doğrulama
expect revert ile hata senaryosu testi
Olay yayımının (emit) test edilmesi
Kod kapsamı (coverage) ölçümü ve raporu

Modül 2

Testnet'e Yayınlama

RPC sağlayıcı ve ağ yapılandırması
Dağıtım için özel anahtarın güvenli yönetimi
Sepolia gibi testnet'e dağıtım
Blok gezgininde sözleşme doğrulama (verify)
Doğrulanmış kaynak koduyla etkileşim
Faucet ile ücretsiz test ether temini

Modül 3

Güvenlik ve Gaz Verimliliği

Reentrancy saldırısı ve checks-effects-interactions
Integer taşması ve Solidity 0.8 koruması
tx.origin yerine msg.sender kullanımı
Depolama (storage) maliyetini azaltma
Erişim denetimi ve yetki hataları
Yaygın zafiyetlere karşı en iyi uygulamalar

Modül 4

Upgrade ve Sonlandırma

Sözleşmenin değişmezliği ve kod sabitliği
Proxy deseni ile yükseltilebilir sözleşme
Mantık ve depolama ayrımının amacı
selfdestruct ile sözleşmeyi sonlandırma
selfdestruct'ın güncel kısıtları ve riskleri
Sözleşmenin tüm yaşam döngüsünün özeti

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

EVM ve gaz

EVM'in çalışma mantığını, işlem yapısını ve gaz, gas limit ile nonce kavramlarını açıklayabilirsiniz.

✅

Solidity yazımı

Durum değişkenleri, fonksiyonlar, modifier ve olaylar içeren güvenli bir Solidity sözleşmesi yazabilirsiniz.

✅

Derleme ve ABI

Sözleşmeyi bytecode ve ABI'ye derler, derleyici ve optimizer ayarlarını yorumlayabilirsiniz.

✅

Hardhat akışı

Hardhat ile proje kurar, yerel ağda çalıştırır ve ethers.js ile sözleşmeyle etkileşebilirsiniz.

✅

Dağıtım ve adres

Sözleşmeyi dağıtır, adres edinimini, işlem makbuzunu ve dağıtım gaz maliyetini kavrayabilirsiniz.

✅

İşlem ve çağrı

State değiştiren işlem ile salt okuma çağrısını ayırt eder, olay günlüklerini makbuzdan okuyabilirsiniz.

✅

Test ve yayın

Mocha ve Chai ile birim testi yazar, sözleşmeyi testnet'e yayınlar ve blok gezgininde doğrulayabilirsiniz.

✅

Güvenlik ve yaşam sonu

Reentrancy gibi zafiyetlere karşı önlem alır, upgrade desenlerini ve selfdestruct ile sonlandırmayı kavrarsınız.

Kimler İçin Uygundur?

Ethereum üzerinde akıllı sözleşme geliştirmeye geçmek isteyen yazılımcılar
Web3 geliştiricileri
blok zinciri çözüm mühendisleri ile bir sözleşmenin uçtan uca yaşam döngüsünü anlamak isteyen teknik ekipler için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

Ethereum üzerinde akıllı sözleşme geliştirmeye geçmek isteyen yazılımcılar, Web3 geliştiricileri ve blok zinciri çözüm mühendisleri ile bir sözleşmenin uçtan uca yaşam döngüsünü anlamak isteyen teknik ekipler için uygundur. Temel programlama bilgisi beklenir.

Solidity'yi hiç bilmiyorum, takip edebilir miyim?

Evet, eğitim ilk günde Solidity söz dizimini durum değişkenleri, fonksiyonlar ve olaylardan başlayarak temelden ele alır. Herhangi bir dilde programlama deneyiminiz varsa örnek sözleşmeyi birlikte yazarak yaşam döngüsünün her adımını rahatça takip edersiniz.

Hangi araçlar ve ağlar kullanılıyor?

Eğitimde Solidity, Hardhat geliştirme ortamı, ethers.js, Hardhat Network ve Sepolia testnet, test için Mocha ile Chai, cüzdan için MetaMask ve blok gezgini kullanılır. Tüm işlemler ücretsiz test ether ile testnet üzerinde yapılır; araçlar kurum ihtiyacına göre uyarlanabilir.

Hyperledger Fabric eğitimlerinden farkı nedir?

Bu eğitim herkese açık (izinsiz) Ethereum ağına ve Solidity akıllı sözleşmelerine odaklanır; gaz, EVM ve sözleşme yaşam döngüsü merkezdedir. Hyperledger Fabric eğitimleri ise izinli kurumsal blok zincirine, kanal ve MSP yapısına odaklanır. İki yaklaşım farklı kullanım senaryolarına hizmet eder.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Programı tamamlayan katılımcılar Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası alır. Sertifika tamamlanan modülleri ve geliştirilen örnek akıllı sözleşme projesini belgeler; kurumsal gruplara özel uyarlama yapılabilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika