Veritabanı Instance Performans Eğitimi

Eğitim Hakkında

Veritabanı instance seviyesinde performans analizi ve ayarlamayı öğreten uygulamalı eğitim

Bu eğitim, bir veritabanı instance'ının performansını analiz etmeye ve iyileştirmeye odaklanır. Katılımcılar bellek yapılarını (buffer pool, SGA/PGA), bekleme olaylarını, yürütme planlarını okumayı ve darboğaz tespit etmeyi öğrenir. İndeksleme stratejileri, istatistikler, sorgu optimizasyonu, I/O ve CPU darboğazları ile kilitleme ve engellenme analizi uygulamalı işlenir. İçerik SQL Server, Oracle ve PostgreSQL için karşılaştırmalı örneklerle zenginleştirilir.

Süre ve Format

3 Gün. İlk gün instance mimarisi ve bellek, ikinci gün bekleme olayları ve yürütme planları, üçüncü gün indeksleme ve sorgu ayarlama işlenir.

Seviye

Orta Seviye — instance bellek yapıları, bekleme olayları, yürütme planları ve indeks optimizasyonu işlenir

Öğrenme Metodu

Her konu gerçek yavaş sorgularda yürütme planı okunarak, darboğaz ölçülerek ve iyileştirme öncesi/sonrası karşılaştırılarak işlenir.

Neden Bu Eğitim?

⏱️Darboğaz tespiti

Bekleme olaylarını ve bellek, I/O, CPU metriklerini okuyarak performans sorununun gerçek kaynağını tahminle değil ölçümle bulursunuz.

🗺️Yürütme planı okuma

Execution plan içindeki tarama, arama ve birleştirme operatörlerini yorumlayarak sorgunun nerede yavaşladığını net görürsünüz.

⚡Ölçülebilir hız

İndeks, istatistik ve sorgu düzenlemeleriyle yaptığınız iyileştirmeleri öncesi/sonrası metriklerle somut biçimde kanıtlarsınız.

Anahtar Konular

veritabanı performans eğitimisql performans ayarlamayürütme planı eğitimiindeksleme eğitimisorgu optimizasyonuwait events analizisql server tuningoracle performansdatabase tuning kursuperformans analizi

“Performans tahmin değil ölçümdür; doğru metrikleri okuduğunuzda yavaş bir sistemin nerede tıkandığını kesinlikle görürsünüz.”

Ön Koşullar

Eğitimden en iyi verimi almak için faydalı olacak bilgi ve deneyim gereksinimleri

1

SQL deneyimi

SELECT, JOIN ve toplulaştırma sorguları yazabilme instance performans konularını izlemeyi kolaylaştırır.

2

İlişkisel kavramlar

Tablo, indeks ve işlem kavramlarına aşinalık performans analizi konularını anlamayı destekler.

3

Temel yönetim bilgisi

Bir RDBMS'e bağlanma ve sistem görünümlerini sorgulama gibi temel yönetim deneyimi faydalıdır.

4

Test ortamı

Örnek veri yüklü bir SQL Server, Oracle veya PostgreSQL ortamı analizleri uygulamalı yapmayı sağlar.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcılar veritabanı instance mimarisini, bellek yapılarını (buffer pool, SGA/PGA), plan ve veri önbelleğini ve CPU ile I/O kaynaklarının nasıl kullanıldığını kavrar.

Modül 1

Instance Mimarisine Bakış

Instance ile veritabanı arasındaki fark ve ilişki
Arka plan süreçleri ve bellek yapılarının genel mimarisi
SQL Server bellek mimarisi ve buffer pool kavramı
Oracle SGA ve PGA bellek alanlarının görevleri
PostgreSQL shared_buffers ve work_mem yapıları
Bellek baskısının performansa genel etkisi

Modül 2

Veri ve Plan Önbelleği

Veri sayfalarının bellekte önbelleğe alınması mantığı
Buffer cache hit ratio metriğinin yorumlanması
Plan önbelleği ve derlenmiş sorgu planlarının saklanması
Parametre sniffing ve plan yeniden kullanımı sorunları
Önbellek temizlenmesinin (eviction) performansa etkisi
Checkpoint ve kirli sayfaların diske yazılması

Modül 3

CPU ve I/O Kaynakları

CPU darboğazının belirtileri ve ölçüm metrikleri
Disk I/O gecikmesi ve okuma/yazma gecikme süreleri
Mantıksal ve fiziksel okuma arasındaki fark
tempdb / geçici alan kullanımının performansa etkisi
Paralellik (MAXDOP) ve CPU kullanımı dengesi
Kaynak darboğazını ayırt etme yöntemleri

Modül 4

İzleme Araçları ve Sistem Görünümleri

SQL Server DMV'leri: dm_os_wait_stats ve dm_exec sorguları
Oracle AWR ve ASH raporlarına genel bakış
PostgreSQL pg_stat_activity ve pg_stat_statements kullanımı
Performans sayaçlarının (performance counters) izlenmesi
Canlı sistemde aktif oturumların incelenmesi
Taban çizgisi (baseline) oluşturmanın önemi

Günün hedefiKatılımcılar bekleme olaylarını yorumlamayı, kilitlenme ve engellenme sorunlarını tespit etmeyi ve yürütme planlarını okuyarak sorgu maliyetlerini analiz etmeyi öğrenir.

Modül 1

Bekleme Olayları (Wait Events)

Bekleme tabanlı performans analizi yaklaşımının mantığı
Sık görülen bekleme türleri: PAGEIOLATCH, LCK, CXPACKET
Oracle bekleme sınıfları ve db file sequential read
Bekleme istatistiklerinin toplanması ve yorumlanması
Sinyal bekleme ile kaynak bekleme ayrımı
Bekleme profilinden darboğaza giden analiz yolu

Modül 2

Kilitlenme ve Engellenme

Kilit (lock) türleri ve kilitleme hiyerarşisi
Blocking zincirlerinin tespiti ve baş engelleyici bulma
Deadlock oluşumu ve deadlock grafiğinin okunması
İzolasyon seviyesinin kilitlenmeye etkisi
Snapshot izolasyonu ve satır sürümleme ile çözüm
Uzun süren işlemlerin engellenmeye katkısı

Modül 3

Yürütme Planı Okuma

Tahmini ve gerçek yürütme planı arasındaki fark
Table Scan, Index Scan ve Index Seek operatörleri
Nested Loops, Hash Match ve Merge Join operatörleri
Operatör maliyeti, satır sayısı ve genişlik okuma
Key Lookup ve RID Lookup maliyetinin fark edilmesi
Planda uyarı işaretleri ve kalın okların yorumlanması

Modül 4

Plan Analizinden İyileştirmeye

Tahmini ile gerçek satır sayısı sapmasının anlamı
İstatistik güncelliğinin plan kalitesine etkisi
Eksik indeks (missing index) önerilerinin değerlendirilmesi
SARGable olmayan koşulların plana olumsuz etkisi
Örnek yavaş sorguda planın adım adım çözümlenmesi
İyileştirme hipotezinin kurulması ve test edilmesi

Günün hedefiKatılımcılar indeks türlerini ve tasarım ilkelerini, istatistiklerin bakımını ve sorguları yeniden yazarak optimize etme tekniklerini uygulamalı olarak öğrenir.

Modül 1

İndeks Türleri ve Yapısı

Kümelenmiş (clustered) indeks ve veri sırası ilişkisi
Kümelenmemiş (nonclustered) indeks yapısı ve kullanımı
B-tree indeks yapısının çalışma mantığı
Kapsayan (covering) indeks ve INCLUDE sütunları
Filtrelenmiş indeks ve kısmi indeks senaryoları
Columnstore indeksin analitik sorgulardaki avantajı

Modül 2

İndeks Tasarımı ve Bakımı

Seçicilik (selectivity) ve indeks öncü sütun seçimi
Bileşik indekslerde sütun sırasının önemi
Gereksiz ve çakışan indekslerin yazma maliyeti
İndeks parçalanması (fragmentation) ve ölçümü
REBUILD ve REORGANIZE ile indeks bakımı
Fill factor ayarının sayfa bölünmelerine etkisi

Modül 3

İstatistikler ve Optimizer

İstatistiklerin optimizerın kararlarındaki rolü
Histogram ve yoğunluk (density) kavramları
Otomatik istatistik oluşturma ve güncelleme
Eski istatistiklerin kötü plan üretmesi
UPDATE STATISTICS ve örnekleme oranı seçimi
Büyük tablolarda istatistik güncelleme stratejisi

Modül 4

Sorgu Optimizasyonu

SARGable yazım ile indeks kullanımının sağlanması
Fonksiyonların WHERE'de indeksi devre dışı bırakması
Gereksiz sütun ve satır okumasının azaltılması
Alt sorgu yerine JOIN ile yeniden yazma
Sayfalama ve TOP sorgularının verimli kurgulanması
Plan ipuçları (hints) ve ne zaman kullanılacağı

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

🧠

Bellek analizi

Buffer pool, SGA/PGA ve önbellek metriklerini yorumlayarak instance seviyesinde bellek baskısını tespit edebilirsiniz.

⏳

Bekleme analizi

Bekleme olaylarını okuyarak performans sorununun kaynağını I/O, kilit veya CPU olarak doğru biçimde sınıflandırırsınız.

🔒

Blocking çözümü

Kilitlenme ve engellenme zincirlerini tespit eder, deadlock grafiklerini okuyarak eşzamanlılık sorunlarını çözersiniz.

🗺️

Plan okuma

Yürütme planındaki operatörleri, maliyetleri ve lookup işlemlerini yorumlayarak yavaş sorguları teşhis edersiniz.

📇

İndeks tasarımı

Kümelenmiş, kapsayan ve filtrelenmiş indeksleri doğru tasarlar, gereksiz indekslerin yazma maliyetini azaltırsınız.

📊

İstatistik yönetimi

İstatistiklerin plan kalitesine etkisini kavrar, güncelleme stratejisiyle optimizerın doğru kararlar vermesini sağlarsınız.

⚡

Sorgu ayarlama

SARGable yazım ve yeniden yazma teknikleriyle sorguları optimize eder, iyileştirmeyi metriklerle kanıtlarsınız.

🔭

İzleme araçları

DMV, AWR/ASH ve pg_stat görünümlerini kullanarak canlı sistemde performans taban çizgisi oluşturursunuz.

Kimler İçin Uygundur?

Yavaş sorguları hızlandırmak isteyen veritabanı yöneticileri
performans sorunlarıyla karşılaşan uygulama geliştiricileri
veri mühendisleri
sistem yöneticileri gibi veritabanı performansından sorumlu teknik ekipler için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim hangi ön bilgiyi gerektiriyor?

Katılımcıların SELECT, JOIN ve toplulaştırma gibi temel SQL sorguları yazabilmesi ve tablo, indeks, işlem kavramlarına aşina olması beklenir. İleri performans ayarı bilgisi gerekmez; konular instance mimarisinden başlayarak kademeli olarak ilerler.

Eğitim hangi veritabanı ürününe odaklanıyor?

Eğitim ürün bağımsız performans prensiplerine dayanır ve örnekler SQL Server, Oracle ile PostgreSQL üzerinde karşılaştırmalı verilir. Bekleme olayları, yürütme planları ve indeksleme gibi kavramlar her üründe karşılığıyla gösterildiği için öğrenilenler geniş uygulama alanı bulur.

Bu eğitim bakım eğitiminden farkı nedir?

Database Maintenance eğitimi yedekleme, indeks bakımı ve bütünlük kontrolü gibi rutin işlemlere odaklanır. Bu eğitim ise performans analizine; yani yavaş sorguların nedenini bulmaya, yürütme planı okumaya ve sorgu ile indeks optimizasyonuna odaklanır.

Eğitim uygulamalı mı?

Evet, eğitim büyük ölçüde uygulamalıdır. Katılımcılar örnek veri yüklü bir ortamda gerçek yavaş sorgular üzerinde yürütme planı okur, darboğazı ölçer ve iyileştirme sonrası sonuçları karşılaştırır. Böylece öğrenilen teknikler somut metriklerle pekiştirilir.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Program tamamlayan katılımcılar Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası alır. Sertifika eğitimin tamamlandığını belgeler; ürünlerin resmi yetkinlik sınavları ayrıdır ve sınav başvurusu ile ücreti ilgili kuruma aittir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika