PostgreSQL Performance Tuning Eğitimi

Eğitim Hakkında

EXPLAIN ANALYZE ile plan okumadan indeks stratejisi ve sorgu yeniden yazımına sorgu odaklı tuning

PostgreSQL Performance Tuning Eğitimi, yavaş sorguları kök nedene inerek hızlandırmaya odaklanır. Katılımcılar planner'ın maliyet ve kardinalite hesabını, EXPLAIN ANALYZE çıktısını node node okumayı ve scan ile join türlerini yorumlamayı öğrenir. İndeks stratejileri, çok sütunlu ve partial indeksler, GIN ve BRIN seçimi işlenir. Sorgu yeniden yazımı, CTE davranışı, pg_stat_statements ile yavaş sorgu tespiti ve work_mem gibi sorguyu etkileyen parametreler uygulamalı ele alınır.

Süre ve Format

3 Gün. Her gün dört modül; planner ve EXPLAIN ANALYZE'dan indeks stratejisi, sorgu yeniden yazımı ve yavaş sorgu tespitine ilerlenir.

Seviye

Orta Seviye — EXPLAIN ANALYZE, planner, indeks ve sorgu yeniden yazımıyla sorgu odaklı performans ayarı

Öğrenme Metodu

Her konu gerçek yavaş sorgular üzerinde EXPLAIN ANALYZE ile plan okuma ve ölçülebilir tuning senaryolarıyla uygulanır.

Neden Bu Eğitim?

🔬Plan düzeyinde teşhis

EXPLAIN ANALYZE ile yavaşlığın gerçek nedenini node düzeyinde bulur, tahminle değil veriyle çözersiniz.

🎯Doğru indeks

Soruya uygun indeks türünü seçer, gereksiz indekslerin yazma maliyetini elerek erişimi belirgin hızlandırırsınız.

✍️Sorguyu yeniden yazma

Aynı sonucu veren daha verimli sorgu biçimlerini tanır, planner'ın daha iyi plan üretmesini sağlarsınız.

Anahtar Konular

postgresql performance tuningpostgresql performans eğitimipostgresql sorgu optimizasyonuexplain analyze eğitimipostgresql indeks eğitimipostgresql tuning kursusql performans eğitimipostgresql yavaş sorgupostgresql eğitimi

“Hızlı sorgu tahminle değil, planner'ın gördüğünü görerek yazılır; EXPLAIN ANALYZE yavaşlığın da çözümün de haritasıdır.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

SQL deneyimi

JOIN, alt sorgu ve gruplama dahil orta düzey SQL yazma deneyimi gereklidir.

2

PostgreSQL aşinalığı

psql veya pgAdmin ile bağlanma ve tablo, indeks kavramlarına temel aşinalık beklenir.

3

İndeks kavramı

İndeksin ne işe yaradığı ve birincil anahtar gibi temel kavramlara aşinalık faydalı olur.

4

Çalışma ortamı

Örnek veri yüklü, plan görüntüleme yetkisi olan bir PostgreSQL veritabanı gereklidir.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı planner'ın maliyet ve kardinalite hesabını kavrar, EXPLAIN ANALYZE çıktısını node node okur ve scan ile join türlerini doğru yorumlar.

Modül 1

Planner ve Maliyet Modeli

Planner'ın plan seçim süreci ve maliyet mantığı
cost, rows ve width değerlerinin anlamı
Kardinalite ve seçicilik (selectivity) tahmini
random_page_cost ve seq_page_cost etkisi
İstatistiklerin plan seçimindeki rolü
Hatalı tahminin plana yansıması

Modül 2

EXPLAIN ANALYZE Okuma

EXPLAIN ve EXPLAIN ANALYZE arasındaki fark
Plan ağacını ve node sırasını okuma
actual time ve estimated rows karşılaştırması
BUFFERS seçeneği ile sayfa erişim analizi
loops değerinin toplam maliyete etkisi
En pahalı node'u hızlıca tespit etme

Modül 3

Scan Türleri ve Erişim

Sequential Scan ne zaman verimlidir
Index Scan ve random erişim maliyeti
Index Only Scan ve visibility map rolü
Bitmap Index Scan ve Bitmap Heap Scan
TID ve function scan node türleri
Scan seçiminin satır sayısına bağlılığı

Modül 4

Join ve Toplama Node'ları

Nested Loop join ne zaman seçilir
Hash Join ve büyük tablo birleştirme
Merge Join ve sıralı veri gereksinimi
Join sırasının (order) maliyete etkisi
HashAggregate ve GroupAggregate farkı
Sort node ve work_mem taşması (disk sort)

Günün hedefiKatılımcı B-tree, GIN, GiST ve BRIN indekslerini soruya göre seçer, çok sütunlu ve partial indekslerle erişimi hızlandırıp indeks maliyetini dengeler.

Modül 1

B-tree ve Çok Sütunlu İndeks

B-tree indeksin yapısı ve erişim mantığı
Çok sütunlu indekste sütun sırası önemi
Leading column kuralı ve kapsanan sorgular
Index Only Scan için INCLUDE sütunları
ORDER BY ve LIMIT için indeks kullanımı
Unique indeks ve kısıt ilişkisi

Modül 2

Özel İndeks Türleri

GIN indeksi ve JSONB, array, tam metin arama
GiST indeksi ve geometrik, range veri
BRIN indeksi ve çok büyük sıralı tablolar
Hash indeks ve eşitlik sorguları
SP-GiST indeksi kullanım senaryoları
İndeks türünü veriye göre seçme kriterleri

Modül 3

Partial ve Expression İndeks

Partial index ile koşullu indeksleme
Aktif kayıtlar için filtrelenmiş indeks
Expression index ile hesaplı sütun
lower() gibi fonksiyonlu arama indeksi
Partial indeksle indeks boyutunu küçültme
Sorgu koşuluyla indeks koşulu eşleşmesi

Modül 4

İndeks Maliyeti ve Bakımı

Her indeksin yazma (write) maliyeti
Kullanılmayan indeksleri pg_stat ile bulma
pg_stat_user_indexes ile kullanım analizi
İndeks şişmesi ve REINDEX CONCURRENTLY
CREATE INDEX CONCURRENTLY ile kesintisiz ekleme
İndeks sayısı ve güncelleme dengesi

Günün hedefiKatılımcı sorguları daha verimli biçimde yeniden yazar, CTE ve alt sorgu davranışını kavrar, pg_stat_statements ile en pahalı sorguları tespit eder.

Modül 1

Sorgu Yeniden Yazım Teknikleri

EXISTS ve IN arasında doğru seçim
Alt sorguyu JOIN olarak yeniden yazma
Gereksiz DISTINCT ve ORDER BY temizliği
OR koşullarını UNION ile ayırma
LIMIT ile erken durdurmayı kullanma
Fonksiyonun indeksi engellemesini önleme

Modül 2

CTE ve Alt Sorgu Davranışı

CTE'nin materialize edilme davranışı
MATERIALIZED ve NOT MATERIALIZED seçimi
Recursive CTE performans dikkat noktaları
Alt sorgu düzleştirme ve planner etkisi
LATERAL join ile satır bazlı sorgu
View ve karmaşık sorgu planlanması

Modül 3

Yavaş Sorgu Tespiti

pg_stat_statements ile toplu sorgu analizi
Toplam süre, çağrı ve ortalama süre sıralaması
auto_explain ile yavaş sorgu planını loglama
log_min_duration_statement ile eşik loglama
pg_stat_activity ile anlık aktif sorgu
En çok kaynak tüketen sorguyu önceliklendirme

Modül 4

Sorguyu Etkileyen Parametreler

work_mem ve sort/hash bellek etkisi
effective_cache_size ve plan tercihi
default_statistics_target ve tahmin kalitesi
JIT derlemenin sorgu süresine etkisi
Oturum düzeyinde SET ile deneme
Parametre değişiminin plana yansıması

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Planner anlayışı

Planner'ın maliyet ve kardinalite hesabını kavrar, plan seçimlerini neden-sonuç ilişkisiyle yorumlarsınız.

✅

Plan okuma

EXPLAIN ANALYZE çıktısını node node okur, tahmini ve gerçek satır farkından en pahalı node'u bulursunuz.

✅

Scan ve join yorumu

Scan ve join türlerini tanır, hangisinin neden seçildiğini ve sorgu için uygun olup olmadığını değerlendirirsiniz.

✅

İndeks stratejisi

B-tree, GIN, GiST ve BRIN indekslerini soruya göre seçer, partial ve expression indekslerle erişimi hızlandırırsınız.

✅

Sorgu yeniden yazımı

Aynı sonucu veren daha verimli sorgu biçimlerini tanır, planner'ın daha iyi plan üretmesini sağlarsınız.

✅

CTE davranışı

CTE'nin materialize davranışını ve LATERAL join'i kavrar, karmaşık sorguları performans gözeterek kurgularsınız.

✅

Yavaş sorgu tespiti

pg_stat_statements ve auto_explain ile en pahalı sorguları tespit eder, çabanızı doğru sorguya yönlendirirsiniz.

✅

Parametre etkisi

work_mem ve effective_cache_size gibi sorguyu etkileyen parametreleri ayarlar, etkisini plan üzerinde gözlemlersiniz.

Kimler İçin Uygundur?

Yavaş çalışan sorguları hızlandırmak isteyen veritabanı yöneticileri
karmaşık SQL yazan geliştiriciler
backend mühendisleri
sorgu performansından sorumlu veri uzmanları için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

Yavaş çalışan sorguları hızlandırmak isteyen veritabanı yöneticileri, karmaşık SQL yazan geliştiriciler, backend mühendisleri ve sorgu performansından sorumlu veri uzmanları için uygundur. Orta düzey SQL deneyimi ve temel PostgreSQL aşinalığı beklenir.

Bu eğitim 'Performans Ayarlama ve Optimizasyon' eğitiminden farkı nedir?

Bu program sorgu ve planner düzeyine odaklanır; EXPLAIN ANALYZE okuma, indeks stratejisi ve sorgu yeniden yazımı merkezdedir. Mimari ağırlıklı 'Performans Ayarlama ve Optimizasyon' eğitimi ise sunucu yapılandırması, şema, bölümleme ve ölçeklemeye; 'Performans Ayarlaması' eğitimi ise izleme ve darboğaz teşhisine ağırlık verir.

Eğitimde gerçek yavaş sorgular üzerinde çalışılıyor mu?

Evet. Örnek veri yüklü bir veritabanında kasıtlı olarak yavaşlayan sorgular üzerinde EXPLAIN ANALYZE okunur, indeks eklenir veya sorgu yeniden yazılır ve iyileşme ölçülerek doğrulanır. Böylece teknik, somut ve ölçülebilir kazanımlarla pekişir.

Hangi PostgreSQL sürümleri kapsanıyor?

İçerik güncel PostgreSQL sürümlerini temel alır; Index Only Scan, BRIN, auto_explain, pg_stat_statements ve JIT gibi modern performans özellikleri kapsanır. Kurumun kullandığı sürüme göre uyarlama yapılır ve sürümler arası plan davranışı farkları örneklerle gösterilir.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Programı tamamlayan katılımcılar Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası alır. Sertifika planner, EXPLAIN ANALYZE, indeks stratejileri ve sorgu optimizasyonu konularını belgeler. İçerik kurumun iş yüküne göre yüz yüze veya online uyarlanabilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika