SQL & Concurrency Concepts Eğitimi

Eğitim Hakkında

SQL transaction'larından izolasyon seviyeleri, kilitleme, MVCC ve deadlock yönetimine eşzamanlılık

SQL & Concurrency Concepts Eğitimi, çok kullanıcılı veritabanlarında eşzamanlı erişimin veri tutarlılığını nasıl etkilediğini ve yönetildiğini öğretir. Katılımcılar transaction kavramını, ACID özelliklerini ve işlem kontrolünü kavrar. Eşzamanlılık anomalileri ve standart izolasyon seviyeleri işlenir. Kilit türleri, MVCC mimarisi, deadlock yönetimi ve eşzamanlılık desenleri uygulamalı ele alınır. İçerik PostgreSQL, SQL Server ve MySQL gibi motorlarda ortaktır.

Süre ve Format

3 Gün. Her gün dört modül; SQL ve transaction temellerinden izolasyon seviyeleri ve anomalilere, oradan kilitleme, MVCC ve deadlock yönetimine ilerlenir.

Seviye

Orta Seviye — transaction, ACID, izolasyon seviyeleri, kilitleme, MVCC ve deadlock kavramları

Öğrenme Metodu

Her konu iki oturumla aynı veriye eş zamanlı erişen senaryolar üzerinde, anomaliyi görüp çözümü uygulayarak işlenir.

Neden Bu Eğitim?

🔒Tutarlılık güvencesi

Transaction ve izolasyon seviyelerini doğru kullanarak eşzamanlı erişimde veri bozulmasını ve tutarsızlığı önlersiniz.

🧭Doğru izolasyon seçimi

İzolasyon seviyesinin tutarlılık ile performans arasındaki dengesini anlar, uygulamaya uygun seviyeyi bilinçle seçersiniz.

⚔️Deadlock çözümü

Kilit ve deadlock oluşumunu kök nedene inerek çözer, eşzamanlılık desenleriyle çakışmaları en aza indirirsiniz.

Anahtar Konular

sql eşzamanlılık eğitimitransaction eğitimiizolasyon seviyeleri eğitimiacid eğitimiveritabanı kilitleme eğitimimvcc eğitimideadlock yönetimi eğitimiconcurrency control eğitimiveritabanı tutarlılık eğitimi

“Eşzamanlılık tek kullanıcıda görünmeyen hataları çok kullanıcıda ortaya çıkarır; doğru izolasyon, bu hataları baştan önler.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

SQL deneyimi

SELECT, INSERT, UPDATE ve DELETE yazma düzeyinde temel-orta SQL deneyimi gereklidir.

2

Veritabanı aşinalığı

Tablo, satır ve temel transaction kavramına aşinalık örnekleri takip etmeyi kolaylaştırır.

3

Uygulama bakışı

Çok kullanıcılı uygulama veya API geliştirme deneyimi konuları bağlama oturtur.

4

Çalışma ortamı

Aynı anda iki oturum açılabilen bir ilişkisel veritabanı ve istemci aracı gereklidir.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı SQL ile veri işlemeyi tazeler, transaction kavramını ve ACID özelliklerini kavrar, commit, rollback ve savepoint ile işlem akışını kontrol eder.

Modül 1

SQL DML ve Veri İşleme

INSERT, UPDATE ve DELETE ile veri değiştirme
WHERE ile etkilenen satırları sınırlama
Toplu (bulk) veri değişikliğinin etkisi
RETURNING ve etkilenen satır bilgisi
UPSERT (MERGE) ile ekle veya güncelle
Veri değişikliğinin transaction ile ilişkisi

Modül 2

Transaction Kavramı

Transaction'ın mantıksal iş birimi olması
Transaction'ın başlangıcı ve bitişi
Örtük (implicit) ve açık (explicit) transaction
Autocommit modunun davranışı ve riski
Kısmi başarısızlıkta bütünlüğün korunması
Uzun süren transaction'ın riskleri

Modül 3

ACID Özellikleri

Atomiklik (atomicity) ve tam-ya-hiç ilkesi
Tutarlılık (consistency) ve kısıt koruması
İzolasyon (isolation) ve eş zamanlı görünüm
Kalıcılık (durability) ve günlük garantisi
ACID'in gerçek senaryolardaki karşılığı
ACID ve BASE yaklaşımının karşılaştırması

Modül 4

Transaction Kontrolü

COMMIT ile değişiklikleri kalıcı kılma
ROLLBACK ile değişiklikleri geri alma
SAVEPOINT ile kısmi geri alma noktası
Transaction kapsamının doğru belirlenmesi
Hata durumunda otomatik geri alma
Bağlantı havuzu ve transaction yönetimi

Günün hedefiKatılımcı eşzamanlı erişimde oluşan okuma anomalilerini tanır, standart izolasyon seviyelerinin bu anomalileri nasıl engellediğini ve performansa etkisini kavrar.

Modül 1

Eşzamanlılık Anomalileri

Kirli okuma (dirty read) ve nedeni
Tekrarlanamayan okuma (non-repeatable read)
Hayalet okuma (phantom read) senaryosu
Kayıp güncelleme (lost update) sorunu
Yazma çarpışması (write skew) örneği
Anomalilerin uygulamadaki etkileri

Modül 2

Standart İzolasyon Seviyeleri

Read Uncommitted ve izin verdiği anomaliler
Read Committed davranışı ve varsayılan rolü
Repeatable Read ve engellediği anomaliler
Serializable ve tam izolasyon garantisi
SQL standardı ile motor davranışı farkı
Seviye başına tutarlılık-performans dengesi

Modül 3

Kilit Tabanlı İzolasyon

Paylaşımlı (shared) ve özel (exclusive) kilit
İki fazlı kilitleme (2PL) protokolü
Okuma ve yazma kilidinin etkileşimi
Range kilidiyle hayalet okumayı önleme
Kilit tutma süresi ve izolasyon ilişkisi
Kilit tabanlı yaklaşımın performans maliyeti

Modül 4

Snapshot İzolasyon

Anlık görüntü (snapshot) okuma mantığı
Okuyucunun yazıcıyı engellememesi ilkesi
Snapshot ve Serializable Snapshot farkı
Yazma çarpışmasının tespit edilmesi
Versiyon tabanlı okumanın avantajı
Uzun snapshot'ın versiyon birikimine etkisi

Günün hedefiKatılımcı kilit türleri ve granülerliğini yönetir, MVCC mimarisini kavrar, deadlock'u çözer ve optimistik-pesimistik desenlerle eşzamanlılığı tasarlar.

Modül 1

Kilit Türleri ve Granülerlik

Satır, sayfa ve tablo düzeyi kilit
Kilit eskalasyonu (lock escalation) davranışı
Niyet (intent) kilitlerinin rolü
SELECT FOR UPDATE ile açık kilitleme
Kilit uyumluluk (compatibility) matrisi
Granülerliğin eşzamanlılığa etkisi

Modül 2

MVCC Mimarisi ve Sürümler

Çok sürümlü eşzamanlılık kontrolü mantığı
Satırın birden çok sürümünün tutulması
Görünürlük (visibility) kuralları
PostgreSQL'de xmin, xmax ve tuple sürümü
Eski sürümlerin temizliği (vacuum/purge)
MVCC ile kilitsiz okumanın avantajı

Modül 3

Deadlock Yönetimi

Deadlock oluşumunun temel koşulları
Bekleme grafı (wait-for graph) ile tespit
Deadlock kurbanı (victim) seçimi
Kilit edinme sırasını standartlaştırma
Timeout ve yeniden deneme (retry) stratejisi
Deadlock'u günlükten çözümleme

Modül 4

Eşzamanlılık Desenleri

Pesimistik kilitleme ne zaman uygundur
Optimistik eşzamanlılık ve sürüm sütunu
Satır sürümü ile çakışma tespiti
İnatçı hatada güvenli yeniden deneme
Idempotent işlem tasarımı ve faydası
Kuyruk ve kısıtlı kaynak erişimi deseni

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Transaction hakimiyeti

Transaction'ı mantıksal iş birimi olarak tasarlar, commit, rollback ve savepoint ile işlem akışını güvenle kontrol edersiniz.

✅

ACID anlayışı

Atomiklik, tutarlılık, izolasyon ve kalıcılığın gerçek senaryolardaki karşılığını kavrar, garantilerin sınırlarını bilirsiniz.

✅

Anomali tanıma

Kirli okuma, hayalet okuma ve kayıp güncelleme gibi anomalileri tanır, hangi koşulda oluştuklarını örnekle açıklarsınız.

✅

İzolasyon seçimi

Standart izolasyon seviyelerinin anomalilere ve performansa etkisini kavrar, uygulamaya uygun seviyeyi bilinçle seçersiniz.

✅

Kilit yönetimi

Kilit türlerini, granülerliğini ve eskalasyonunu yönetir, FOR UPDATE ile açık kilitlemeyi doğru senaryoda kullanırsınız.

✅

MVCC kavrayışı

Çok sürümlü eşzamanlılık kontrolünün nasıl kilitsiz okuma sağladığını kavrar, sürüm temizliğinin önemini anlarsınız.

✅

Deadlock çözümü

Deadlock'u bekleme grafıyla çözümler, kilit sırası ve yeniden deneme stratejisiyle çakışmaları en aza indirirsiniz.

✅

Desen tasarımı

Optimistik ve pesimistik eşzamanlılık desenlerini, sürüm sütunu ve idempotent işlemle uygulamanıza doğru yerleştirirsiniz.

Kimler İçin Uygundur?

Çok kullanıcılı uygulamalar geliştiren backend yazılımcıları
veri tutarlılığından sorumlu DBA'ler
mimarlar
eşzamanlılık sorunlarıyla karşılaşan yazılım ekipleri için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim kimler için uygundur?

Çok kullanıcılı uygulamalar geliştiren backend yazılımcıları, veri tutarlılığından sorumlu DBA'ler, mimarlar ve eşzamanlılık sorunlarıyla karşılaşan yazılım ekipleri için uygundur. Temel-orta SQL deneyimi ve transaction kavramına aşinalık beklenir.

Eşzamanlılık anomalileri nasıl gösteriliyor?

Her anomali, aynı veriye eş zamanlı erişen iki oturumla canlı olarak üretilir. Kirli okuma, tekrarlanamayan okuma, hayalet okuma ve kayıp güncelleme adım adım gösterilir; ardından uygun izolasyon seviyesi veya kilitleme ile nasıl engellendiği uygulamalı işlenir.

Eğitim belirli bir veritabanına mı özeldir?

Hayır. Transaction, izolasyon, kilitleme ve MVCC kavramları PostgreSQL, SQL Server ve MySQL gibi motorlarda ortak geçerlidir. Motorların varsayılan izolasyon seviyesi ve MVCC uygulamasındaki farklar örneklerle gösterilir ve kurumun kullandığı sisteme uyarlanır.

Bu eğitim SQL Advanced eğitiminden nasıl farklıdır?

SQL Advanced eğitimi karmaşık sorgu yazımına, pencere fonksiyonları ve CTE gibi ileri sorgulama tekniklerine odaklanır. Bu eğitim ise sorgunun içeriğinden çok eş zamanlı çalışan işlemlerin birbirini nasıl etkilediğine, yani transaction, izolasyon ve kilitlemeye odaklanır.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Programı tamamlayan katılımcılar Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası alır. Sertifika transaction, ACID, izolasyon seviyeleri, kilitleme ve deadlock yönetimi konularını belgeler. Eğitim yüz yüze veya online verilebilir ve kurumun ihtiyaçlarına göre uyarlanır.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika