SQL Diagnostics Eğitimi

Eğitim Hakkında

SQL Server ve PostgreSQL üzerinde performans sorunlarını metodik teşhis etme

SQL Diagnostics Eğitimi, veritabanında yavaşlık, bloklama ve kilitlenme gibi performans sorunlarının kök nedenini veriye dayalı bulmayı öğretir. Katılımcılar yürütme planlarını okur, tahmini ve gerçek planı karşılaştırır, bekleme istatistiklerini yorumlar ve DMV görünümlerinden metrik toplar. SQL Server'da Query Store ve Extended Events, PostgreSQL'de EXPLAIN ANALYZE ve pg_stat görünümleri üzerinden pahalı sorgular, bloklama ve deadlock senaryoları uygulamalı teşhis edilir.

Süre ve Format

3 Gün. Her gün dört modül; yürütme planı okumadan bekleme istatistiklerine, DMV sorgularına ve bloklama ile kilitlenme analizine ilerlenir.

Seviye

Orta Seviye — Yürütme planları, bekleme istatistikleri, DMV ve kilitlenme analiziyle SQL teşhis

Öğrenme Metodu

Her konu kasıtlı yavaşlatılmış gerçek senaryolar üzerinde plan, DMV ve bekleme istatistiği incelenerek adım adım teşhis edilir.

Neden Bu Eğitim?

🔬Kök neden analizi

Tahmine değil ölçüme dayanarak yavaşlığın gerçek kaynağını (CPU, IO, bellek, kilit) ayırt etmeyi öğrenirsiniz.

⏱️Hızlı müdahale

Bekleme istatistikleri ve DMV ile üretim olaylarında sorunu dakikalar içinde daraltıp doğru müdahaleyi yaparsınız.

📉Kalıcı iyileştirme

Pahalı sorguları, eksik indeksleri ve plan sapmalarını tespit ederek sistem genelinde ölçülebilir hızlanma sağlarsınız.

Anahtar Konular

sql diagnostics eğitimisql performans eğitimiyürütme planı analiziwait statsdmv sorgularıdeadlock analizisql server performansquery storesql teşhis kursuveritabanı darboğaz

“İyi bir teşhis tahminle değil veriyle çalışır; planı, beklemeyi ve kilidi okuyan uzman yavaşlığın kök nedenini kesin bulur.”

Ön Koşullar

Eğitimden verim almak için faydalı olacak bilgi ve ortam gereksinimleri

1

SQL bilgisi

SELECT, JOIN ve GROUP BY içeren sorgular yazabilecek düzeyde SQL bilgisi gereklidir.

2

Veritabanı aşinalığı

İndeks, tablo ve işlem (transaction) gibi temel veritabanı kavramlarına aşinalık beklenir.

3

Yönetim aracı

SSMS, Azure Data Studio veya psql gibi bir istemciyle sorgu çalıştırabilme becerisi faydalıdır.

4

Çalışma ortamı

SQL Server veya PostgreSQL örneği ve örnek veritabanına erişimin olduğu bir ortam gereklidir.

Eğitim İçeriği

Programın gün gün akışı aşağıdadır. Bir güne tıklayarak o günün modüllerini ve içeriklerini görebilirsiniz.

Günün hedefiKatılımcı tahmini ve gerçek yürütme planını okur, scan ile seek farkını, join operatörlerini ve maliyet dağılımını yorumlayarak pahalı adımları tespit eder.

Modül 1

Plan Temelleri ve Toplama

Tahmini ve gerçek yürütme planının elde edilmesi
SSMS grafik planı ve SET STATISTICS kullanımı
PostgreSQL'de EXPLAIN ve EXPLAIN ANALYZE farkı
Plan okuma yönü ve operatör ağacının mantığı
Gerçek ve tahmini satır sayısı sapmasının önemi
Plan düğümlerindeki maliyet yüzdelerinin yorumu

Modül 2

Erişim ve Join Operatörleri

Table scan, index scan ve index seek ayrımı
Key lookup maliyeti ve kapsayıcı indeks ihtiyacı
Nested loops, merge ve hash join seçim mantığı
PostgreSQL'de seq scan, bitmap ve index scan
Sort ve aggregate operatörlerinin maliyeti
Spool ve parallelism operatörlerinin yorumu

Modül 3

Tahmin Hataları ve İstatistikler

Kardinalite tahmini ve istatistik güncelliği
Eski istatistiklerin yol açtığı kötü plan seçimi
UPDATE STATISTICS ve otomatik güncelleme ayarı
Parameter sniffing ve plan şişmesi sorunu
Histogram ve yoğunluk vektörünün okunması
PostgreSQL'de ANALYZE ve pg_stats incelemesi

Modül 4

Plan Uyarıları ve İpuçları

Plan içindeki sarı uyarı işaretlerinin yorumu
Implicit conversion kaynaklı seek kaybı
Eksik indeks (missing index) önerilerinin okunması
Tempdb spill ve bellek yetersizliği uyarıları
OPTION ipuçlarının dikkatli kullanımı
Plan farklılıklarını karşılaştırmalı inceleme

Günün hedefiKatılımcı bekleme istatistiklerini kategorilere ayırır, DMV sorgularıyla en pahalı sorguları ve IO/CPU darboğazlarını belirleyerek sistem geneli teşhis yapar.

Modül 1

Bekleme İstatistikleri

Wait stats felsefesi ve kaynak bekleme mantığı
sys.dm_os_wait_stats ile birikmiş beklemeler
CXPACKET, PAGEIOLATCH ve LCK bekleme türleri
Sinyal beklemesiyle CPU baskısının tespiti
Beklemelerin sıfırlanması ve dönemsel ölçüm
PostgreSQL'de pg_stat_activity wait_event analizi

Modül 2

Sorgu Odaklı DMV'ler

sys.dm_exec_query_stats ile pahalı sorgu tespiti
sys.dm_exec_sql_text ile sorgu metninin çözümü
Toplam CPU, okuma ve çalışma süresine göre sıralama
Plan cache ve sys.dm_exec_cached_plans incelemesi
pg_stat_statements ile toplam maliyet raporu
Çağrı sayısı ve ortalama süre metriklerinin yorumu

Modül 3

Query Store ve Extended Events

Query Store ile plan geçmişinin saklanması
Plan regresyonunun (gerileme) tespiti ve zorlama
En çok kaynak tüketen sorguların raporlanması
Extended Events oturumu oluşturma ve filtreleme
Deprecated profiler yerine XEvents kullanımı
Olayların dosyaya yazılıp sonradan analizi

Modül 4

Kaynak Darboğazı Analizi

sys.dm_io_virtual_file_stats ile disk gecikmesi
CPU, bellek ve IO baskısının birlikte okunması
tempdb çekişmesi ve ayırma sayfası sorunları
Bellek grant beklemeleri ve RESOURCE_SEMAPHORE
PostgreSQL'de checkpoint ve IO istatistikleri
Darboğaz önceliklendirme ve müdahale planı

Günün hedefiKatılımcı bloklama zincirlerini çözümler, deadlock grafiğini okur, izolasyon seviyelerinin etkisini değerlendirir ve canlı bir üretim olayını uçtan uca teşhis eder.

Modül 1

Kilit ve İzolasyon Seviyeleri

Paylaşımlı, özel ve niyet kilitlerinin mantığı
Kilit yükseltme (lock escalation) davranışı
Read Committed, Repeatable Read ve Serializable
Snapshot ve RCSI ile okuyucu-yazıcı çekişmesi
PostgreSQL MVCC ve satır sürümleme modeli
İzolasyon seçiminin tutarlılık-performans dengesi

Modül 2

Bloklama Analizi

Blocking zincirinin DMV ile görünür kılınması
sys.dm_tran_locks ve bekleyen kaynak tespiti
Baş bloklayan (lead blocker) oturumun bulunması
Uzun süren işlemlerin ve açık işlemlerin tespiti
pg_locks ve pg_blocking_pids ile bloklama analizi
Bloklamayı azaltan sorgu ve indeks düzeltmeleri

Modül 3

Deadlock Teşhisi

Deadlock oluşum mekanizması ve döngü mantığı
Extended Events ile deadlock grafiğinin yakalanması
Kurban (victim) seçimi ve kaynak sahiplik okuma
Erişim sırasını eşitleyerek deadlock önleme
İndeks ve işlem kısaltmayla kilit süresini düşürme
PostgreSQL deadlock günlüklerinin yorumlanması

Modül 4

Canlı Olay ve Raporlama

Üretimde yavaşlık olayında ilk kontrol listesi
Aktif istekler ve çalışan sorguların anlık görüntüsü
Darboğazın hızlı daraltılması için karar akışı
Bulguların ve çözümün yöneticiye raporlanması
Düzeltme sonrası doğrulama ve metrik karşılaştırma
Tekrarı önlemek için izleme ve alarm kurulumu

Eğitim Kazanımları

Program sonunda katılımcılar:

✅

Plan okuma

Tahmini ve gerçek yürütme planını okur, scan/seek ve join operatörlerini yorumlayarak pahalı adımları belirleyebilirsiniz.

✅

Tahmin analizi

Kardinalite tahmin hatalarını, eski istatistikleri ve parameter sniffing sorunlarını tespit edip giderebilirsiniz.

✅

Bekleme yorumu

Bekleme istatistiklerini kategorilere ayırarak CPU, IO ve kilit kaynaklı darboğazları doğru ayırt edebilirsiniz.

✅

DMV kullanımı

Dinamik yönetim görünümleriyle en pahalı sorguları, plan cache'i ve disk gecikmesini sorgulayabilirsiniz.

✅

Query Store

Query Store ve Extended Events ile plan regresyonunu tespit eder ve kaynak tüketen sorguları raporlayabilirsiniz.

✅

Bloklama çözme

Bloklama zincirini çözümler, baş bloklayan oturumu bulur ve izolasyon ayarlarıyla çekişmeyi azaltabilirsiniz.

✅

Deadlock teşhisi

Deadlock grafiğini okur, döngü nedenini anlar ve erişim sırası ile indeksle tekrarını önleyebilirsiniz.

✅

Olay yönetimi

Canlı bir performans olayını metodik kontrol listesiyle teşhis eder ve bulguları net biçimde raporlayabilirsiniz.

Kimler İçin Uygundur?

Yavaş sorguları ve üretim performans olaylarını teşhis etmesi gereken veritabanı yöneticileri
DevOps mühendisleri
backend geliştiriciler
performans sorumlusu uzmanlar için uygundur

Sıkça Sorulan Sorular

Bu eğitim hangi veritabanlarını kapsıyor?

Örnekler ağırlıklı olarak SQL Server üzerinde yürütülür; yürütme planı, DMV, Query Store ve Extended Events ayrıntılı işlenir. Paralel olarak PostgreSQL'de EXPLAIN ANALYZE, pg_stat_statements ve pg_locks gösterilir, böylece teşhis yöntemi her iki sistemde de uygulanabilir.

SQL Diagnostics ile performans tuning eğitimi aynı mı?

Hayır. Bu eğitim öncelikle teşhise, yani sorunun kök nedenini doğru bulmaya odaklanır: plan, bekleme ve kilit okuma. İndeks tasarımı ve sorgu yeniden yazımı gibi kalıcı iyileştirmeler ayrı optimizasyon eğitimlerinin konusudur; burada teşhis sonrası doğru müdahale tartışılır.

Kimler katılmalı ve ön koşul nedir?

Üretim performans olaylarını teşhis etmesi gereken veritabanı yöneticileri, DevOps mühendisleri ve backend geliştiriciler için uygundur. SELECT ve JOIN yazabilecek SQL bilgisi ile indeks ve işlem gibi temel kavramlara aşinalık beklenir; teşhis araçlarına sıfırdan başlanır.

Deadlock ve bloklama konusu dâhil mi?

Evet. Üçüncü gün kilit türleri, izolasyon seviyeleri, bloklama zincirinin çözümü, baş bloklayan oturumun bulunması ve deadlock grafiğinin okunması uygulamalı işlenir. Erişim sırası ve indeksle tekrarın nasıl önleneceği gerçek senaryolarla gösterilir.

Eğitim sonunda sertifika veriliyor mu?

Programı tamamlayan katılımcılar Digital Vizyon Akademi Katılım ve Başarı Sertifikası alır. Eğitim online veya yüz yüze yapılabilir ve kurumun kullandığı veritabanı sürümü ile izleme araçlarına göre uyarlanabilir.

Sertifikalandırma

Bu eğitim Digital Vizyon Akademi Başarı Sertifikası ile tamamlanır.

Eğitim başında “Ön Test”, bitiminde “Son Test” uygulanarak gelişim ölçümlenir. Değerlendirme formunu dolduran katılımcılar sertifikalarını alır. Sertifikanızın geçerliliğini Sertifika Sorgulama sayfasından doğrulayabilirsiniz.

Örnek Sertifika